De lezing van Antoon Vos, uitgesproken tijdens de studiedag van 19 juni onder de titel ‘Kleine Christelijke Kenleer’ is door de lector bewerkt en nu op onze website te vinden. U vindt de tekst op deze pagina.
Sinds juni jl. heeft ons bestuur versterking gekregen in de persoon van Wouter van Laar. Wouter heeft theologie gestuurd in Utrecht is is momenteel predikant in de protestantse gemeente van Ommeren.
Vrijdag 19 juni jl. vond de 5e Utrechtse Studiedag plaats. Zodra de lezingen in digitale vorm beschikbaar zijn, kunt u deze terugvinden op deze pagina. U leest daar ook hoe u het Utrechts Cahier kunt bestellen.
Vorige week is het derde Utrechts Cahier gepubliceerd in samenwerking met Uitgeverij Boekencentrum. Dit cahier zal gepresenteerd worden op de studiedag van 19 juni 2009. Wij hebben de gespreksvragen, stellingen en literatuursuggesties op de website geplaatst. U kunt deze downloaden van deze pagina.
Op 19 juni 2009 wijdt de Stichting Utrechtse Studiedagen haar vijfde studiedag aan het thema ‘geloven en weten’. In de ochtend zijn er twee lezingen. Dr. Antoon Vos belicht het thema vanuit de vraag: wanneer kun je zeggen iets te weten – staat dat tegenover geloven of ligt het juist in het verlengde ervan? Hierna volgt een lezing vanuit het Nieuwe Testament door prof. dr. Geurt Henk van Kooten: wat bedoelt Paulus met geloof in relatie tot redelijkheid?
In het middagprogramma worden workshops gehouden door de auteurs van het derde ‘Utrechts Cahier voor vorming en toerusting in de gemeente’, dat bij deze gelegenheid verschijnt. Om u er alvast een beeld van te geven: de buitenkant van deze flyer is de omslag van het cahier. Er is een workshop over natuurwetenschappelijk en geschiedkundig weten in relatie tot christelijk geloof (dr. Guus Labooy) en een workshop over de vraag of er van God iets te weten is (dr. Nico den Bok). Ter ere van ons lustrum wordt het programma afgesloten met een verrassende presentatie van een historische conversatie over het thema van deze dag.
U wordt van harte uitgenodigd deze dag bij te wonen. U bent dit jaar welkom in de Singelkerk, Wittevrouwensingel 28 te Utrecht, vanaf 9.30 uur. Bezoekers ontvangen tevens het nieuwe Utrechtse Cahier. De prijs voor de studiedag, inclusief lunch en cahier bedraagt € 19,50. U kunt zich aanmelden door dit bedrag over te maken op gironummer 9511296 t.n.v. N.W. den Bok te Utrecht o.v.v. ‘US5 2009′. U kunt ook een e-mail sturen aan info@utrechtsestudiedagen.nl om u aan te melden en dan aan het begin van de dag contant betalen.
Klik hier voor de digitale versie van de flyer.
Dagprogramma
9:30 Ontvangst
10:00 Opening
10:15 Een kleine christelijke kenleer: weten door geloven (Dr. Antoon Vos)
11:10 Koffiepauze
11:30 Gaat het in het christendom om ‘geloof’? Nieuw licht over Paulus’ pleidooi voor een ‘redelijke religie’ (Rom 12:1-2) (Prof. dr. Geurt Henk van Kooten)
12:20 Lunchpauze
13:30 Workshops (Aster den Bok MA, Prof. Dr. Geurt-Henk van Kooten, Dr. Guus Labooy)
14:50 Koffiepauze
15:15 Onderhoud van Pascal met de heer De Saci
15:50 Afsluiting
Op 18 oktober jl. heeft oud-bestuurslid Arjan Plaisier een lezing gehouden over ‘Moderne macht en de (on)macht van de predikant.’ Deze lezing is uitgesproken ter gelegenheid van de 138e dies natalis van theologisch-litterarisch studentengezelschap Excelsior Deo Iuvante. Een buitengewoon interessant thema, want is de predikant eigenlijk niet – zoals Plaisier opmerkt – ‘de Schlemiel van de Verlichting?’ Met welke macht, welk gezag kan hij dan nog opereren?
In de lezing belicht Plaisier de ontwikkeling van autonomie in de westerse samenleving. Autonomie is verworden tot verzet tegen macht en gezag: ‘Autonomie is ontwikkeld tot een zich afschermen van dat wat groter is dan ik. Daar groeit een mens niet door. Hij wordt er niet machtiger door’. In het Evangelie reikt God ons een nieuwe macht aan: Macht om goed te doen door de macht van de liefde. Zo is macht een gave. En zo heeft de predikant de taak – de bediening – anderen te doen groeien tot ‘machtige’, mondige gelovigen.
Lees hier verder: de macht/autonomie van de mens in het moderne denken en de macht van de predikant
Eerder hebben we u al bericht dat door het afscheid van dr. Bas Plaisier als PKN-scriba de Utrechtse studiedag voor dit jaar was komen te vervallen. In dat bericht hebben wij u toen ook meegedeeld dat in het najaar een Utrechts symposium georganiseerd zou worden.
Oud-bestuurslid dr. Arjan Plaisier, die in juni jl. is aangetreden als scriba van de PKN laat in november een boek over Shakespeare verschijnen. Naar aanleiding hiervan organiseren wij samen met het Bezinningscentrum van de PKN een studiemiddag. Hieronder leest u het volledige persbericht:
In november verschijnt het boek “Is Shakespeare ook onder de profeten?”, geschreven door de scriba van de Protestantse Kerk in Nederland, dr. Arjan Plaisier. Bij de presentatie van dit boek organiseert het Bezinningscentrum van de PKN samen met de Stichting Utrechtse Studiedagen op donderdag 27 november in de Jacobikerk te Utrecht een studiemiddag onder de titel
Over moderniteit, (des-)oriëntatie en geloof
De moderniteit heeft de mens een ongekende ruimte geboden, waarin hij naar hartelust zijn grenzen kan verleggen. Staande op de drempel van de moderniteit heeft William Shakespaere (1564-1616) 
een goed gevoel gehad, welke dramatische gevolgen die ongekende ruimte voor de mens zal hebben. Als “de horizon is uitgewist” (Nietzsche), is er geen oriëntatie meer. Wat kan dan nog richtinggevend zijn voor de politiek, de macht, het geweten, de liefde? Als de mens niet langer is opgenomen in een zinvol sociaal en religieus verband, leeft hij onder een hemel zonder poolster. In zijn drama’s en komedies speelt deze (des-)oriëntatie een belangrijke rol. Maar Shakespeare zoekt ook naar noties, die voor deze moderne mens richtinggevend kunnen zijn. Arjan Plaisier onderzoekt in zijn boek wat deze zoektocht van Shakespeare ons aan het begin van de 21e eeuw te zeggen heeft en wat de betekenis van Shakespeare kan zijn voor de christelijke verkondiging.
Op de studiemiddag zullen een aantal mensen naar aanleiding van en in reactie op het boek van Arjan Plaisier ingaan op deze thematiek. Afsluitend zal dr. Plaisier reageren op de inleiders en is er gelegen voor gesprek met de auteur en de inleiders.
Een intermezzo over Shakespeare en de psalmen wordt verzorgd door Jan Offringa, voorzitter van Op Goed Gerucht, onder de titel ‘Is Shakespeare ook onder de psalmdichters?’.
Plaats: Jacobikerk, Utrecht
Tijd: 27 november 14.00 – 17.00 uur
Kosten: € 15,-, (studenten: €10,=) te voldoen aan de zaal
Aanmelding: Bezinningscentrum@pkn.nl
Prof. dr. H.W. de Knijff heeft 25 jaar lang leiding gegeven aan een groep belangstellenden, die met hem het werk van de bekende Nederlandse theoloog Dr. O. Noordmans lazen. De Knijff schreef over Noordmans zijn proefschrift, in bewondering en geserreerde kritiek. Dit gegeven was het thema van het symposium dat het Seminarium van de PThU onder leiding van Dr. Bert de Leede aan De Knijff heeft aangeboden op 1 september jl.: ‘Hans de Knijff als leerling van Noordmans – waarin ging de leerling eigen wegen?’
Over dit thema is een lezing gegeven door Dr. Nico den Bok, gepromoveerd bij De Knijff en secretaris van de Stichting Utrechtse Studiedagen. Daarna volgden drie korte impressies van De Knijffs Noordmans-receptie. Deze waren toegespitst op de deelthema’s cultuur en evangelie (Dr. Akke van der Kooi), vreemdelingschap (Dr. Jan Dirk Wassenaar) en geloof en natuurwetenschap (Dr. Cees Bouman). Vervolgens was er een plenair gesprek over de toespraken en een reactie van De Knijff zelf. Een dankwoord van Prof. Dr. Gerrit Immink, rector van de PThU, en een borrel besloten het symposium.
Hoofdlezing
Op deze plaats een beknopte samenvatting van de hoofdlezing van Nico den Bok. Noordmans is zelf leerling van de ‘ethische’ theologen Gunning en Chantepie de la Saussaye, maar heeft hun denken met name dankzij Barth een veel kritischer zin ten opzichte van natuur en cultuur meegegeven. De Knijff is vooral in fenomenologische en cultuurtheologische analyses meer ethisch theoloog gebleven dan zijn leermeester, en heeft daarmee op zijn beurt aan leerlingen een opening geboden naar de klassieke theologie (Augustinus, Hugo van St.Victor, Calvijn en Pascal).
De lezing van Nico den Bok zal binnenkort gepubliceerd worden in Kerk en Theologie.
Hoe steekhoudend is eigentijdse theologie? De afgelopen maanden werd Nico den Bok bij twee verschillende gelegenheden gevraagd te schrijven over de rol van de ratio in het nadenken over God. Op deze site vindt u beide artikelen.
Utrechtse School
Het Bulletin voor Charismatische theologie bracht in april een themanummer uit over de vraag hoe redelijk het is om te geloven. De redactie vroeg Nico Den Bok in dat nummer iets te vertellen over de ‘Utrechtse school’. De Utrechtse theologiebeoefening heeft de naam op te komen voor rationaliteit in het denken over God.
Aangezien mensen die zo’n vijftien jaar geleden tot die school gerekend werden sindsdien ook eigen wegen zijn gegaan, kon dit verzoek alleen beantwoord worden met een vergelijkende tekening van posities. Gijsbert van den Brink, inmiddels universitair hoofddocent aan de VU en bijzonder hoogleraar in Leiden, ziet voor wetenschappelijk verantwoordbare theologie een kans in het postmoderne denkklimaat (zie zijn Boekencentrumessay Een publieke zaak).
Marcel Sarot daarentegen, inmiddels hoogleraar aan de Theologische Faculteit in Utrecht, opteert juist voor een boedelscheiding tussen moderne wetenschap en confessiegebonden theologie (zie zijn boek De goddeloosheid van de wetenschap).
Den Bok beschrijft en vergelijkt hun posities en concludeert dat, ondanks het beroep op de klassieke theologie, de houdbaarheid van hun ontwerpen twijfelachtig wordt door het ontbreken van fundamentele noties die in die theologie te vinden zijn – in feite even twijfelachtig als het postmoderne en moderne denken waarin deze noties óók ontbreken. Zo tekent zich nog een derde ‘Utrechtse’ positie af, die dichter bij de verworvenheden van die traditie blijft.
Voor Den Boks bijdrage ‘Klassieke theologie in verhouding tot (post)moderne wetenschap: een kleine peiling’, zie nummer 61 van genoemd Bulletin (p. 12-20; het is jammer dat in dit nr een voorlaatste versie van het artikel gepubliceerd is, de redactie heeft de auteur voor deze oneffenheid haar excuses aangeboden).
Een digitale versie van het artikel is hier ook te downloaden: Klassieke theologie in verhouding tot (post)moderne wetenschap: een kleine peiling – Nico den Bok.
Rowan Williams
De anglicaanse aartsbisschop Rowan Williams heeft in de loop der jaren diverse artikelen laten verschijnen waarin hij in gesprek is met moderne en postmoderne denkers. Deze artikelen zijn nu gebundeld en gepubliceerd onder de titel Wrestling with Angels.
Voor internettijdschrift Ars Disputandi is Nico den Bok gevraagd deze bundel te recenseren. De recensie groeide uit tot een kritisch gesprek waarin Den Bok vaststelt dat Williams, die de moderniteit in sommige moderne denkers (waaronder Hegel en Simone Weil) bekritiseert, zelf op belangrijke punten ook in (post)moderne veronderstellingen verstrikt blijkt.
De redelijkheid van het theologische denken wordt door Den Bok aan de orde gesteld. Hier is met name het Kantiaanse uitgangspunt in het geding, dat beargumenteerde kennis zoals mensen die kunnen bereiken of ontwikkelen, beperkt moet zijn tot het aardse, schepselmatige (en dus over God eigenlijk niets kan zeggen). In de forse, basale tegenstrijdigheden waartoe dit uitgangspunt leidt, blijkt in elk geval de – onredelijkheid ervan. Op een gedeeltelijke uitzondering na (Thomas van Aquino), heeft de hoofdstroom van de klassieke theologie ook niet voor dit uitgangspunt gekozen. Niettemin heeft het de laatste twee eeuwen in filosofie en theologie de allure van een dogma gekregen.
De recensie leest u, door hier te klikken.
In de afgelopen maanden heeft de stichting Utrechtse Studiedagen afscheid genomen van twee bestuursleden.
Zoals we eerder al hebben bericht is Arjan Plaisier benoemd als scriba van de Protestantse Kerk in Nederland. Zondag 15 juni jl. is hij te Utrecht bevestigd in deze functie.
Willem-Henri den Hartog wordt in september uitgezonden als zendingspredikant naar Namibië. Hij zal daar gaan werken voor de Namibia Evangelical Theological Seminary.
Als bestuur hebben we weer versterking gekregen in de persoon van Arend Roos. Hij zal zich bezig houden met PR en organisatorische zaken.
Zie ook: Organisatie